آثار و علايم حقيقت حكمت و جوهر عقل است . اين تشابه كمك فراوانى در راه شناخت حقيقت علم و عقل از نظر اسلام مىكند . تفصيل اين ويژگيها را در متن اين كتاب و نيز كتاب « العقل والجهل في الكتاب والسنُّة » ملاحظه خواهيد كرد . در اينجا تنها به فهرست مهمترينِ اين ويژگيها اشاره مى كنيم : 1 ريشه نور علم در فطرت انسان احاديثى كه علم را « مجبول في القلب » مى دانند ، و يا آن را به « مطبوع » و « مسموع » تقسيم مى كنند و يا از آن به نورى كه خداوند متعال به دل افاضه مى نمايد تعبير مى نمايند ، و نيز همه آيات و رواياتى كه خداشناسى را فطرى مى دانند ، اشاره بدين ويژگى علم دارند . 2 يكى بودن جوهر علم و حقيقت به عكس علوم رسمى و يا به تعبير روايات علوم سمعى كه رشته هاى مختلف دارد ، جوهر علم يك حقيقت بيش نيست و شايد اين سخن كه « دانش نقطه اى بود . نادانان آن را زياد كردند » ، اشاره به اين ويژگى باشد . 3 تفكيك ناپذيرى حقيقت علم از ايمان اين ويژگى در آيات و روايات فراوانى مورد توجه قرار گرفته است ، و حاصل آن اين است كه انسان نمى تواند عالم به مفهوم حقيقى آن باشد و مؤمن نباشد . به گفته امام على عليه السلام : « ايمان و دانش ، برادران همزادند و دو رفيق اند كه از هم جدا نمى شوند » . 4 همراهى علم با خشيت از خدا از نظر قرآن كريم ، علم همراه با خشيت از خداوند متعال است . اين كتاب آسمانى با صراحت و با قاطعيت اعلام كرده است كه : « إنّما يخشى اللّه من عباده العلماء » .